Nữ văn sĩ của những thân phận phụ nữ

Góc Kiều bào Gương mặt việt

Thứ 3, 25/02/2014 14h11

NETVIET - Gần 40 tuổi chị mới viết cuốn tiểu thuyết đầu tay Lời cuối cho em" ghi dấu ấn trong lòng bạn đọc. Chị được coi là nữ văn sĩ của những thân phận phụ nữ. Đó là nhà văn Trần Thị Trường.

 

Không ít người viết vẫn loay hoay lựa chọn phương pháp sáng tác. Nhưng với nhà văn Trần Thị Trường thì chị không đặt nặng phương pháp, chị thấy cái gì cần phải viết lên trên trang giấylà viết. Chị nói rằng, tôi phản ánh cuộc sống này, tôi muốn người đọc tìm thấy ở trang viết của tôi điều gì đó mà họ tâm đắc, bởi vì chính bản thân tôi tâm đắc. Tôi không vội vã để viết ra, không vội vã để xuất bản.

 

 

Nhà văn Trần Thị Trường

 

Phóng viên (PV): Xin chào nhà văn Trần Thị Trường. Thưa nhà văn, 40 tuổi chị mới bắt đầu nghiệp viết của mình và luôn dùng tên khai sinh để làm bút danh, chị nghĩ sao về bước ngoặt lớn đó trong cuộc đời của mình?

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Tôi mê Văn, Sử, Địa và tôi “mê” Nguyễn Trãi. Những câu chuyện về Nguyễn Thị Lộ, một bi kịch của những người tri thức như Nguyễn Trãi đã ám ảnh tôi rất nhiều. Năm tôi 30 tuổi, vốn trong trường Đại học tôi đã học tiếng Nga nên có người bảo rằng, hiện nay người ta đi xuất khấu lao động rất nhiều, chỉ cần có ngoại ngữ như cậu thì được đi rất dễ. Tôi nộp đơn và đi Bun-ga-ri. Tôi về nước năm 35 tuổi, ban ngày đi làm, tối về tôi có thể đi nghe ca nhạc. Lúc đó đất nước bắt đầu cởi mở hơn, ở số 1 Bà Triệu lúc bấy giờ có khiêu vũ, ở nước ngoài về nên tôi rất mê khiêu vũ, âm nhạc và tôi nhìn nhận ở đó có rất nhiều câu chuyện để có thể viết. Và chính xác đến năm tôi 39 tuổi, chứ không phải 40 tuổi, tôi viết một cuốn tiểu thuyết mỏng là Lời cuối cho em. Đó là tên bài hát mà lần đầu tôi nghe và đã khóc vì giọng hát của Ngọc Tân rất hay.

 

PV: Cuốn tiểu thuyết này ngay khi ra đời đã nhận được sự ủng hộ rất lớn của độc giả, có thể nói đây cũng là một bước ngoặt rất lớn trong cuộc đời chị, vậy chị có kỳ vọng vào nó lớn đến như thế không?

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Lúc đấy cũng chưa hẳn là cơ chế thị trường nhưng các nhà xuất bản sẽ xuất bản theo những tên tuổi có sẵn, còn tên tôi khi ấy hoàn toàn mới mà có người đã bỏ tiền ra in hàng vạn cuốn. Tôi hiểu rằng, sách của tôi bán được, mà sách bán được thì độc giả chấp nhận. Thế nhưng tôi cũng bị “đánh”, cái chữ đánh ở trong ngoặc ấy tức là tôi cũng bị phê bình tới tấp trên một số tờ báo. Lúc ấy tôi chưa đủ bản lĩnh nên tôi cũng rất đau khổ nhưng dù sao nội tâm đã xui khiến và điều đó khiến tôi cầm bút.

 

PV: Nói thêm về cuốn tiểu thuyết Lời cuối cho em, đây là cuốn tiểu thuyết mỏng nói về thân phận của những con người trong thời kỳ khó khăn và trong đó có khắc họa một vài chân dung như nhạc sĩ Trần Tiến và nghệ sĩ, ca sĩ Ngọc Tân phải không ạ?

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Tôi không biết nhạc sĩ Trần Tiến có nhận mình ở trong cuốn tiểu thuyết của tôi hay không nhưng tôi rất thích các bài hát của ông, trong đó tôi thích nhất bài Ngẫu hứng sông Hồng. Bài đó nhạc rất hay và lời cũng rất hay. Tôi mê sự sáng tạo đầy cá tính của ông mà nhạc sĩ Nguyễn Cường đã gọi Trần Tiến là “Ông hoàng của nhạc Pop”. Đấy là lời của những người chuyên môn, còn bản thân tôi là một người cảm thụ âm nhạc thì tôi thấy nhạc của ông hay nên tôi không thể bê nguyên tên ông ấy vào cuốn sách được. Tiểu thuyết dĩ nhiên là hư cấu và tôi bị ám ảnh bởi cuộc sống của những tên tuổi có thật thì làm cho tôi càng thích thú hơn. Giả dụ bài hát của ông là Ngẫu hứng sông Hồng thì tôi bịa ra là Ngẫu hứng sông Hương. Còn ca sĩ Ngọc Tân thì tôi đã lấy tên bài hát mà anh hát rất hay đó là bài Lời cuối cho em, mặc dù tôi có bảo rằng tôi không ưa nhạc sến, ủy mị nhưng riêng bài Lời cuối cho em tuy hơi sến nhưng tôi rất thích. Với Ngọc Tân hát thì bài đó lại không sến. Cuộc đời những người đó trong những năm tháng đó tôi nghĩ rằng chính là bi kịch của cuộc đời cũng như bi kịch của chính họ.

 

PV: Nhiều người nói rằng chị là một cây viết khắc họa những thân phận người phụ nữ, vậy chân dung của người đàn bà ở giới nào thường đi vào câu chuyện của chị?

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Cuốn tiểu thuyết mà viết về hai nhân vật anh đã nhắc đến thì ẩn đằng sau họ cũng là những người phụ nữ rồi. Ẩn đằng sau họ là người phụ nữ yêu thương những người kia hết lòng, thậm chí chịu tai tiếng để yêu thương những người chẳng phải ruột thịt của mình, thương những người không phải chồng mình, con mình, không phải người thân của mình và thậm chí không phải hàng xóm của mình nữa. Đấy, số phận của những nhân vật trong tác phẩm là thương theo bản năng thôi, còn tôi thì gán cho nhân vật của tôi là bản năng của những người đàn bà cực kỳ vĩ đại thì họ mới đủ một cái lượng ở trong tâm để tình thương của họ bao la như vậy.

Khi tôi đi làm thợ hàn, tôi cũng nhìn thấy những người phụ nữ Việt Nam chân lấm tay bùn, làm việc vất vả khó nhọc bằng cơ bắp cực khổ như thế nào. Khi họ có một ông chồng chưa ra khỏi quan niệm phong kiến bao xa, cho rằng ở ngoài vất vả bao nhiêu chăng nữa thì về nhà vẫn phải làm vợ, làm mẹ.

Còn một mảng khác là phụ nữ tri thức thì họ gặp bi kịch tinh thần. Những người phụ nữ tri thức thì ăn mặc phải khác, đi đứng khác và họ ứng xử khác. Não trạng của xã hội lúc đó chưa có cái nhìn sâu rộng nên tầng lớp lao động chân tay không có sự cảm thông đối với tầng lớp lao động tri thức. Dù tôi cảm thông được cả hai bên nhưng hai bên thì không cảm thông được với nhau. Thường những người phụ nữ ở tầng lớp tri thức bị những người ở tầng lớp khác có cái nhìn không mấy thiện cảm. Cho nên ở đây, tập truyện ngắn chọn lọc mà tôi có mang đến đây có một câu chuyện Ngược nắng. Ngược nắng ở đây tôi nghĩ rằng đó là một cái nhìn ngược, người phụ nữ tri thức khi bước ra khỏi nhà đã bị người khác đánh giá, tôi xin lỗi quý vị độc giả tôi phải dùng một từ rất dân dã ở đây để nói đúng một tình trạng thì khái niệm đó là con đĩ. Tức là có những người phụ nữ rất đáng kính trọng nhưng hàng xóm thấy cô ta bước ra khỏi nhà thì gọi cô ta là một con điếm.

Bởi vì người ta không hiểu được rằng, mỗi một tầng lớp sẽ có một đặc thù đòi hỏi trang phục khác nhau, ăn mặc khác nhau, xử thế khác nhau thậm chí là có những người đàn ông bước vào nhà nhưng không phải để làm những việc như cái nhìn của những người phụ nữ khác. Tầng lớp tri thức họ hoàn toàn khác, nếu họ muốn thì không ai cấm được họ nhưng nếu họ không muốn thì không người đàn ông nào chiếm hữu được họ như những người khác hình dung và tưởng tượng. Chính vì thế tôi cũng muốn viết những câu chuyện ấy ra để hòa giải hai tầng lớp không hiểu được nhau.

 

PV: Chị có nghĩ rằng chính ngòi bút của những nhà văn, nhà thơ đã góp phần kiến tạo nên một phần cho văn hóa cộng đồng?

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Tôi rất mong muốn xã hội bao gồm những con người giàu có tâm hồn để xã hội bớt đi những cảnh thương tâm, bớt đi những câu chuyện xấu xí, bớt đi những tai nạn nếu như họ giàu tâm hồn. Chính vì thế tôi luôn cố gắng, dù tôi có thể biết kiếm tiền một cách dễ dàng nhưng tôi không từ bỏ nghiệp viết của mình vì tôi nghĩ rằng nếu không góp phần kiến tạo thì cũng góp phần nho nhỏ nào đó trong sự nuôi dưỡng tâm hồn của con người. 

 

PV: Nhiều người vẫn cho rằng, thường những nữ nghệ sĩ, nhà văn, nhà thơ thì phải có chút gì đó lập dị, hơi quái quái một chút, thậm chí họ không có gia đình hoặc nếu có thì rồi lại tan, hoặc không nuôi nổi con mình ăn học đến nơi đến chốn. Còn chị thì sao?

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Khi tôi chưa viết văn tôi cũng hơi lập dị đến khi tôi có gia đình mà chồng tôi lại là một họa sĩ, bản thân anh đã lập dị rồi mà tôi cũng lập dị nữa thì các con tôi sẽ không có đường hướng. Chính vì thế tôi phải chuẩn mực lại bản thân tôi và tôi nghĩ rằng tôi sẽ cầm bút muộn để nuôi dạy các con tôi chuẩn mực đã, tức là nuôi con đến đủ ăn đủ mặc và đủ đến trường Đại học một cách cơ bản đã. Chính vì thế cái lập dị của tôi dần dần mất đi và tôi cân bằng lại được.

 

PV: Có phải khi quyết định lựa chọn con đường ít lập dị, ít nổi loạn thì ngòi bút cũng bớt sắc sảo đi phải không, thưa chị?

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Điều đó cũng luôn luôn làm cho tôi đau khổ nhưng mà tôi nghĩ rồi, tôi phải lựa chọn. Trước hết tôi không ra khỏi cái bóng tôi là đàn bà mặc dù người ta bảo tôi là đàn ông vì tôi quyết liệt trong nhiều thứ.

 

PV: Hiện tại quỹ thời gian của chị có bận rộn lắm không? Người ta bảo “Là thi sĩ nghĩa là ru với gió/ Mơ theo trăng và thơ thẩn cùng mây”, chị có thời gian để thơ thẩn cùng gió và mây không ạ?

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Một năm trở lại đây công việc của tôi ở cơ quan quá bận cho nên cảm xúc của tôi có lẽ đúng như bạn nói không được sắc sảo nữa nên tôi ngừng. Cuốn tiểu thuyết mà tôi đang viết dở đã được 2/3 rồi và không biết khi nào tôi có thể hoàn thành. Tôi chỉ viết khi nào cảm xúc đủ đầy và nó chuyển tải được những cái mà tôi mong muốn bằng một ngôn ngữ mà không làm phiền lòng bạn đọc hoặc ít nhất là lôi cuốn bạn đọc thì lúc ấy tôi mới viết.

 

PV: Có thể nói chị là một người thành công toàn diện bởi ngoài thành công về công việc mà nhiều người phụ nữ phải ao ước thì chị còn thành công ở vai trò một người phụ nữ của gia đình, có những đứa con thành đạt. Khi nhắc đến gia đình, tôi thấy trong ánh mắt chị ánh lên niềm tự hào về gia đình, về các con. Chị có thể chia sẻ gì về những thành công đó của chị và của các con chị?

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Cả nhà tôi đều quan niệm danh tiếng gì đi chăng nữa cũng không quan trọng bằng lương tri của mình, thúc đẩy những công việc mình làm dù nhà văn, nhà báo, hay một nhà quản lý giáo dục, hoặc là luật sư thì tiếng nói của lương tri là quan trọng nhất. Niềm vui lớn nhất của tôi là thành công chính là thành nhân. Tất cả các thành viên của gia đình tôi đều thành nhân.

PV: Với những chia sẻ của chị vừa rồi, chúng tôi chúc chị sẽ còn thành công hơn nữa với những trang viết của mình. Chúng tôi cũng chúc chị luôn dồi dào cảm xúc, luôn tràn đầy năng lượng để trước mắt là hoàn thành cuốn tiểu thuyết còn đang viết dở và sẽ còn ra mắt nhiều cuốn tiểu thuyết nữa, để lại dấu ấn trong lòng độc giả.

 

Nhà văn Trần Thị Trường: Cảm ơn VTC10-NETVIET và cảm ơn quý vị độc giả đã lắng nghe câu chuyện của tôi.

 

Hải Yến