Mây tre đan Liên Khê

Văn Hóa Việt Văn hóa làng nghề

Thứ 2, 17/03/2014 16h16

NETVIET - Xã Liên Khê, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên là một vùng quê thuần nông, người dân chủ yếu sinh sống bằng nghề trồng trọt các loại cây nông nghiệp. Sau những ngày mùa bận rộn, quãng thời gian nhàn hạ người dân không có việc làm, kinh tế chậm phát triển. Nhưng đó là câu chuyện của hơn chục năm về trước.

 

 

Vào những năm 90 của thế kỉ trước, chính quyền địa phương cùng một số người dân năng nổ làm kinh tế đã đưa nghề mây tre đan về làng. Ban đầu chỉ có một vài hộ chủ yếu ở thôn Kênh Hạ tham gia sản xuất các mặt hàng phục vụ sinh hoạt, nhưng đến nay nghề mây tre đan đã phát triển rộng ra toàn xã Liên Khê, là công việc thường nhật của người dân địa phương.

 

Nghề mây tre đan tận dụng được nguồn nhân lực nông nhàn, số lượng lao động tham gia ngày càng đông, sản phẩm và tay nghề của người lao động ngày một nâng cao, thị trường tiêu thụ ổn định. Với sự phát triển mạnh mẽ, năm 2004 nghề sản xuất mây tre đan thôn Kênh Hạ đã được UBND tỉnh Hưng Yên công nhận là làng nghề với tên gọi “Làng nghề mây tre đan Liên Khê”.

 

Sản phẩm mây tre đan Liên Khê đã được xuất khẩu sang nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ... được người tiêu dùng đánh giá là mặt hàng có giá trị cao về thẩm mỹ và tính ứng dụng, phong phú với hơn 100 chủng loại như: khay đựng đồ ăn, thùng cắm ô, giá đựng, chậu hoa, lọ hoa, khung ảnh…

 

Song và mây là những nguyên liệu chủ đạo người Liên Khê sử dụng để làm nghề, người dân ở đây chỉ nhập những nguyên liệu đã qua sơ chế. Song được vận chuyển về từ các tỉnh miền Trung còn mây sợi được mua từ trong tỉnh hoặc các địa phương lân cận như Thái Bình…

 

Tương tự những làng nghề mây tre đan trên khắp đất nước, kỹ thuật làm nghề ở Liên Khê cũng trải qua những bước cơ bản như tuyển chọn nguyên liệu và đan theo mẫu khách hàng yêu cầu. Đan xong sản phẩm được tập trung về hợp tác xã, ở đó người ta sẽ thực hiện những công đoạn như nhúng keo định hình, phơi khô và sơn màu sản phẩm theo yêu cầu của khách hàng.

 

Trong tất cả những công đoạn thì khâu tạo dáng sản phẩm là khó nhất, yêu cầu người làm nghề có nhiều kinh nghiệm, có mắt thẩm mĩ để tạo được những hình dáng đẹp. Mỗi sản phẩm lại có một kiểu đan riêng, sự khác biệt rõ nhất nằm ở khoảng cách giữa các mũi kim. Sản phẩm đẹp, giá thành cao là những sản phẩm có thiết kế phức tạp, được đan dầy mắt, mũi kim đều, được chau chuốt và tỉ mỉ hơn.

 

Tháng 4/2005 hợp tác xã mây tre xuất khẩu Liên Khê được thành lập đã thu hút các hộ gia đình sản xuất theo hình thức tập trung. Hợp tác xã góp phần hiệu quả trong việc nâng cao tay nghề, mức thu nhập cho người lao động, mở rộng thị trường tiêu thụ, tạo cho người lao động có việc làm.

 

Trong điều kiện khó khăn về thị trường tiêu thụ khiến nhiều làng nghề sản xuất sản phẩm mây tre đan phải bỏ nghề, chuyển hướng đi khác thì tại Liên Khê nghề này vẫn được duy trì và phát triển bởi người dân nhanh nhạy trong việc nắm bắt nhu cầu thị trường, thay đổi mẫu mã và làm tốt công tác quảng bá thương hiệu cho sản phẩm.

 

Ông Nguyễn Ích Tuấn, trưởng phòng Công thương huyện Khoái Châu, Hưng Yên cho biết: “Làng nghề mây tre đan Liên Khê cách đây khoảng hơn chục năm chúng tôi cũng rất để ý. Tất cả trong các cuộc triển lãm của tỉnh, triển lãm toàn quốc khi có thông báo chúng tôi cũng giới thiệu hoặc hỗ trợ về mặt kinh phí để các cơ sở có điều kiện thuê xe vận chuyển, thuê gian hàng để triển lãm.”

 

Với nét giản dị, mộc mạc, nhưng không kém phần tinh xảo và lôi cuốn, sản phẩm mây tre đan Liên Khê đang từng ngày phát triển mạnh mẽ trở thành thương hiệu quen thuộc được sử dụng trong việc trang trí các không gian nội thất mang đậm nét văn hóa Việt Nam. Người Liên Khê năng động, mải miết tạo những nét mới, đa dạng mẫu mã các sản phẩm. Làng nghề Liên Khê đang khởi sắc, đóng góp một phần không nhỏ vào công cuộc phát triển kinh tế chung của địa phương.

 

Hôm nay, đến hẹn trả hàng cho khách Nhật Bản nên anh Bá Ngọc Tiến bắt đầu ngày làm việc sớm hơn mọi khi. Với vai trò là Phó chủ nhiệm hợp tác xã (HTX) làng nghề mây tre đan Liên Khê, công việc của anh Tiến rất bận rộn, bởi anh không chỉ quản lý, giám sát mà anh còn kiêm cả việc giao dịch trực tiếp với khách hàng. Đơn hàng này anh đã nhận cách đây chừng một tháng, gồm những chiếc khay và giỏ đựng đồ với nhiều kiểu dáng và kích thước khác nhau. Do đã từng nhận được nhiều hợp đồng tương tự nên số sản phẩm này anh và bà con xã viên không gặp khó khăn trong quá trình sản xuất.

 

Anh Tiến từng làm việc ở HTX nông nghiệp trước khi về công tác tại HTX mây tre đan Liên Khê. Lúc đầu về đây anh tự mày mò học cách đan sản phẩm, trực tiếp sản xuất cùng với bà con xã viên. Anh chia sẻ, muốn phát triển nghề thì trước hết phải am hiểu được tính chất của nghề, bắt tay làm việc cùng mọi người thì mới có những hướng phát triển nghề đúng đắn và hiệu quả.

 

Nhận thấy tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng và tính thẩm mỹ của sản phẩm, anh Tiến coi việc kiểm tra mẫu mã và chất lượng rất quan trọng. Với bất cứ đơn hàng nào cũng vậy, từ sản phẩm bình dân đến những sản phẩm chất lượng cao anh đều nghiên cứu, kiểm tra thành phẩm rất nghiêm túc. Anh mong muốn sản phẩm đến tay người tiêu dùng mang thương hiệu mây tre đan Liên Khê phải thực sự là những sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng đầy đủ mong muốn của khách hàng. Đó cũng là cách để anh giữ gìn uy tín của thương hiệu làng nghề.

 

Anh cũng là người đảm trách việc kiếm tìm những mẫu sản phẩm mới để bà con xã viên áp dụng sản xuất. Ngoài những mẫu mã khách hàng đưa ra, anh cũng thường xuyên lên mạng cập nhật những kiểu dáng mới, nghiên cứu, học hỏi và rút kinh nghiệm qua từng đơn hàng để từ đó sáng tạo, cải tiến phù hợp với thị trường cũng như đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng ở khắp nơi.

 

 

Qua những đơn hàng xuất khẩu, sản phẩm mây tre đan Liên Khê chiếm được cảm tình của nhiều khách hàng quốc tế, các đơn đặt hàng ngày một nhiều, tăng về số lượng và đa dạng về mẫu mã. Nắm bắt được cơ hội đó, anh Tiến xác định việc làm cấp bách và cần thiết chính là dạy nghề cho nhiều người hơn, vừa để tạo nguồn lao động dồi dào, vừa góp phần phát triển kinh tế địa phương. Song song với đó, anh cũng liên tục hướng dẫn, phổ biến kinh nghiệm và những kĩ thuật mới giúp mọi người làm việc hiệu quả và khoa học hơn.

 

Tuy đây không phải là nghề anh Tiến chọn cho mình ngay lúc ban đầu khởi nghiệp nhưng giờ anh lại thực sự đam mê và tâm huyết. Những sản phẩm đa dạng chủng loại được đan khéo léo, tinh xảo luôn có sức hấp dẫn đặc biệt với người đàn ông này, khiến anh thôi thúc bản thân phải nỗ lực và cố gắng nhiều hơn nữa. Chăm chỉ làm việc nhưng anh Tiến cũng tính đến những hướng đi lâu dài cho sản phẩm.

 

Dù tuổi nghề chưa hẳn đã nhiều so với tuổi đời, cũng chưa có những thành tích đáng kể cho bản thân nhưng dường như điều đó không quan trọng và cũng chẳng là cái đích mà anh Tiến hướng đến. Anh chia sẻ, danh tiếng sản phẩm làng nghề bay xa, được tín nhiệm, bà con nhân dân Liên Khê có việc làm, có nguồn thu nhập ổn định đó là phần thưởng lớn nhất anh có được từ nghề này.

 

Anh Bá Ngọc Tiến, Liên Khê, Khoái Châu, Hưng Yên chia sẻ: “Thời gian tiếp theo ban quản lý Hợp tác xã làng nghề cũng đã có kế hoạch tiếp tục nghiên cứu và tìm hiểu để tạo ra những sản phẩm và mẫu mã mới hơn nữa để đạt những tiêu chí kỹ thuật, mỹ thuật ngày một cao hơn đáp ứng nhu cầu của khách hàng, mở rộng thị trường và tìm thêm đối tác từ đó thu hút được nhiều đơn hàng và tạo việc làm cho nhiều bà con hơn nữa, có thêm nhiều thu nhập góp phần cùng địa phương xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp.”

 

Tuấn Đức